محمودرضا حقی فام عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس در گفتگو با خبرنگار مهر، با تشریح آخرین وضعیت تحقیقات این دانشگاه در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر از توسعه پنلهای خورشیدی عملیاتی، سیستمهای ذخیرهسازی هیدروژنی و استفاده گسترده از هوش مصنوعی در مدیریت انرژی خبر داد و بر لزوم بومیسازی فناوری و توسعه دیپلماسی علمی تأکید کرد.
پنلهای خورشیدی عملیاتی؛ آزمایشگاه واقعی انرژی تجدیدپذیر
حقی فام با اشاره به طرح نصب پنلهای خورشیدی پشتبامی دانشگاه گفت: این پنلها اکنون وارد مدار شده و دانشجویان مقطع دکترا و کارشناسی ارشد میتوانند پژوهشهای خود را با دادههای واقعی در این مجموعه پیش ببرند.
وی ادامه داد: تحقیقات در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر در دانشکدههای مختلف دانشگاه، از جمله برق، فیزیک و اقتصاد، در حال انجام است. دانشکده برق روی ذخیرهسازی باتری و کنترل نیروگاهها کار میکند، دانشکده فیزیک مبانی سلولهای خورشیدی و فتونیک را بررسی میکند و دانشکده اقتصاد به ارزیابی اقتصادی انرژیهای تجدیدپذیر میپردازد.
هیدروژن سبز؛ مکمل خورشیدی برای ذخیرهسازی انرژی
عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، درباره جایگاه هیدروژن سبز در شبکه انرژی کشور توضیح داد: هیدروژن سبز میتواند به جای باتریها برای ذخیره انرژی مازاد شبکه استفاده شود. برق تولیدشده در زمانهای مازاد میتواند از طریق الکترولیز تبدیل به هیدروژن شود و در شب یا در نیروگاهها مجدداً تولید برق کند. این روش نسبت به باتریهای لیتیومی ارزانتر و مؤثرتر است.
وی افزود: تولید هیدروژن سبز باید همراه با مصرف آن در صنایع، نیروگاهها و حملونقل باشد. حتی کشتیها، قطارها و خودروهای هیدروژنی در ایران در حال توسعهاند و این فناوری سازگار با محیطزیست، میتواند نقش مهمی در زنجیره انرژی کشور داشته باشد.
چالشهای فناوری و بومیسازی پنلهای خورشیدی
عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس به مشکلات صنعت خورشیدی در ایران اشاره کرد: در حوزه پنلهای خورشیدی، بخش اصلی مشکل ما به سرمایهگذاری و وابستگی به واردات مربوط است. دانشگاهها میتوانند تحقیقات بنیادی روی فتونیک و سلولهای نوری انجام دهند، اما تبدیل آن به محصول نهایی نیاز به کارخانههای بزرگ و حمایت دولت دارد.
نقش هوش مصنوعی در پیشبینی و مدیریت انرژی
حقی فام درباره کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت انرژی گفت: هوش مصنوعی در تمام مراحل از پیشبینی وضعیت آب و هوا تا کنترل و دیسپچینگ شبکههای انرژی تجدیدپذیر، نقش کلیدی دارد. دانشگاهها و صنایع کشور از این فناوری برای بهرهوری بهتر استفاده میکنند. بدون آن، بخش مهمی از پژوهشها و بهرهبرداریها مختل میشود.
وی تصریح کرد: در دانشگاه تربیت مدرس، هوش مصنوعی برای پیشبینی تولید انرژی خورشیدی و بادی، کنترل بهرهبرداری و اتصال به شبکههای ملی استفاده میشود و این دستیار مهندسی در همه مراحل ضروری است.
ضرورت دیپلماسی علمی و آزمایشگاههای واقعی
حقی فام با اشاره به محدودیتهای کشور در تبادل علمی گفت: ما نیازمند آزمایشگاههای واقعی انرژیهای تجدیدپذیر هستیم تا پژوهشها فقط به شبیهسازی محدود نشوند. همچنین، دیپلماسی علمی با کشورهای بدون خصومت میتواند رشد تحقیقات و فناوری را تسریع کند. این همکاریها میتواند در سطح منطقه و حتی اروپا برقرار شود و به پیشرفت کشور کمک شایانی کند.
وی در پایان افزود: بدون حمایت دولت در حوزه پژوهشهای بنیادی، کشور ممکن است فقط مصرفکننده فناوریهای دیگر شود. اما با ترکیب دانشگاه، صنعت و دولت، میتوانیم زنجیره کامل انرژی تجدیدپذیر را در کشور بومیسازی کنیم و در تولید فناوریهای مادری نقشآفرین باشیم.
