امید محمدی؛ بازار گروه خودرو: در دنیای اقتصاد، هیچ صنعت و هیچ نهادی نمی تواند در فضایی پر از ابهام و بی ثباتی به رشد و پویایی خود ادامه دهد. صنعت خودرو یکی از مهم ترین ارکان تولیدی و اقتصادی کشور است که سال ها است درگیر معضلات ساختاری و مدیریتی بوده و به رغم تمام ظرفیت ها و توانمندی هایی که دارد، همواره با چالش های جدی روبه رو است. جنگ قیمتی در این صنعت، که به ویژه در سال های اخیر تشدید شده، از نشانه های بارز این بحران است. دولت، شورای رقابت، سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و خودروسازان، همگی در این عرصه درگیر رقابت هایی پیچیده و متناقض هستند که نتیجه ای جز آشفتگی بیشتر برای مصرف کننده و تولیدکننده نداشته است. اما ریشه این بحران عمیق تر از آن است که صرفا به اختلافات بین نهادهای ناظر و بخش خصوصی نسبت داده شود. در حقیقت، مشکلات کلیدی دیگری در بطن این جنگ قیمتی وجود دارند که کمتر به آن ها پرداخته شده است؛ مسائلی مانند سیاست های اشتباه قیمت گذاری، دخالت های مکرر و بی مورد در فرآیند تولید و از همه مهم تر، عدم توجه به الزامات اقتصادی و ساختاری در سیاست گذاری های کلان است، از همین رو برای بررسی قیمت گذاری خودرو با اسماعیل شجاعی، سخنگو سابق شورای رقابت به گفت و گو پرداختیم؛
* در حال حاضر شاهد جنگ قیمتی میان خودروسازان، دولت و نهادهای ناظر هستیم، به نظر شما این جنگ قیمتی چه زمانی پایان می یابد و چه روشی برای حل این بحران مناسب است؟
در ابتدا باید بگویم که جنگ قیمتی در صنعت خودرو نتیجه ناتوانی در توجه به ساختار تولید و مشکلات بنیادین اقتصادی است. متاسفانه، سیاستگذار صنعتی ما بدون توجه به مسائل کلیدی مانند افزایش هزینه ها، تورم، مشکلات ارزی و تحریم ها، همچنان اصرار دارد که قیمت گذاری انجام دهد. این قیمت گذاری هم اغلب با تاخیر مواجه است؛ مثلا قیمت ها در بازار ۶ ماه پیش ثابت می ماند در حالی که تورم و شرایط اقتصادی تغییر کرده است.
* باتوجه به شکاف قیمت خودرو از کارخانه تا بازار، آیا این قیمت گذاری ها به نفع مصرف کنندگان است؟
خیر، به هیچ وجه، واقعیت این است که سیاستگذار صنعتی، تولید و صنعت داخلی اولویت ندارد. ما می خواهیم قیمت ها پایین نگه داشته شوند، اما نمی توانیم به تولیدکننده فشار بیاوریم و از او بخواهیم که محصولش را با قیمت های دستوری بفروشد. در این شرایط، تولیدکننده نه تنها قادر به رقابت نیست بلکه انگیزه برای بهبود کیفیت یا افزایش بهره وری ندارد.
واقعیت این است که در این میان تنها دلال ها هستند که از شرایط موجود بهره برداری می کنند. دلال ها هم در واردات و هم در بازار داخلی سهم بزرگی دارند
* در حال حاضر سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان هم به نوعی در مقابل درخواست خودروسازان برای رشد قیمت قرار گرفته است، به نظر شما دلیل این مخالفت ها چیست؟
واقعیت این است که در این میان تنها دلال ها هستند که از شرایط موجود بهره برداری می کنند. دلال ها هم در واردات و هم در بازار داخلی سهم بزرگی دارند. این جنگ قیمتی هیچ گاه به نفع مصرف کننده نخواهد بود، زیرا شکاف قیمتی که در حال حاضر بین قیمت بنگاه ها و قیمت بازار وجود دارد، در نهایت به نفع دلال ها است. اگر سیستم به گونه ای طراحی شده بود که رقابت واقعی در بازار شکل می گرفت، این شکاف قیمتی می توانست به نفع تولیدکنندگان و مصرف کنندگان کاهش یابد و تولید داخلی رشد کند.
* با چنین شرایطی راه حل قیمت گذاری خودرو چیست؟ چگونه می توان این بحران را حل کرد؟
اولین گام این است که دولت و شورای رقابت باید از دخالت های بی مورد در قیمت گذاری دست بردارند. اگر تولیدکنندگان بتوانند محصولات خود را با قیمت های رقابتی به فروش برسانند و در یک بازار آزاد به رقابت بپردازند، قطعا این بحران حل خواهد شد. همچنین، لازم است که تولیدکنندگان داخلی در معرض رقابت واقعی با واردات کالاهای جدید قرار گیرند. واردات کالاهای نو می تواند بازار را تنظیم کند و به بهبود کیفیت و کاهش هزینه ها کمک کند. متاسفانه این اقدامات در حال حاضر به کندی پیش می رود و تصمیمات نادرست، باعث فشار بیشتر به تولیدکنندگان و مصرف کنندگان شده است.
خوشبختانه خودروسازان و قطعه سازان ایرانی هوشمندی لازم برای عبور از بحران ها را دارند و امیدوارم که با تغییر رویکردهای غلط حکومتی، بتوانیم به شرایطی برسیم که تولید سودآور باشد
* به عنوان پرسش پایانی، به نظر شما چه آینده برای صنعت خودرو در کشور قابل تصور است؟
خوشبختانه خودروسازان و قطعه سازان ایرانی هوشمندی لازم برای عبور از بحران ها را دارند و امیدوارم که با تغییر رویکردهای غلط حکومتی، بتوانیم به شرایطی برسیم که تولید سودآور باشد و کشور به یک وضعیت رقابتی سالم در این صنعت دست یابد ولی تا زمانی که دخالت های بی مورد در بازار ادامه یابد، شکاف های قیمتی و بحران های موجود نیز ادامه خواهد داشت.
