آرمین خوشوقتی، کارشناس حقوق و روابط کار، درباره رای جدید دیوان عدالت اداری با عنوان «رای وحدت رویه در خصوص حق اعتراض سازمان تأمین اجتماعی نسبت به آراء مراجع حل اختلاف کار» توضیح داد: سالها پیش، سازمان تامین اجتماعی رویهای به نام «اصلاح سوابق» داشت. در این رویه، کارگرانی که مدعی بودند کارفرما حق بیمه آنها را پرداخت نکرده است، میتوانستند به سازمان مراجعه کنند. تامین اجتماعی پس از بررسی، سوابق بیمهای را از کارفرما مطالبه میکرد. اما در مواردی مانند بازنشستگی پیش از موعد برای مشاغل سخت و زیانآور، سازمان با کارگران همراهی نمیکرد.
استفاده کارگران از مراجع حل اختلاف
خوشوقتی افزود: به دلیل عدم همکاری تامین اجتماعی، کارگران به ماده ۱۴۸ قانون کار متوسل شدند و به جای مراجعه به سازمان، شکایات خود را در مراجع حل اختلاف وزارت کار مطرح کردند. این مراجع پس از بررسی، در صورت صحت ادعای کارگر، تامین اجتماعی را ملزم به اجرای حقوق بیمهای میکردند. با این حال، در مواردی سازمان از اجرای این آرا سر باز میزد و کارگران ناچار به شکایت در دیوان عدالت اداری میشدند، جایی که سازمان ملزم به اجرای رای میشد.
رای جدید دیوان؛ تبدیل تامین اجتماعی به شاکی
رای اخیر هیات عمومی دیوان عدالت اداری، تامین اجتماعی را به عنوان نهادی عمومی ذینفع در آرای مراجع حل اختلاف شناخته است. بر اساس این رای، اگر کارگری در مراجع حل اختلاف رای به نفع خود دریافت کند، تامین اجتماعی میتواند به عنوان یک نهاد عمومی علیه این رای در دیوان عدالت اداری شکایت کند. خوشوقتی تأکید کرد: «این رای، تامین اجتماعی را از یک نهاد اجرایی به معترض رسمی تبدیل کرده است. نهادی که باید حامی بیمهشدگان باشد، حالا میتواند علیه کارگران شکایت کند.»
تهدید حقوق بازنشستگی کارگران مشاغل سخت
محسن باقری، فعال کارگری و نماینده کارگران در مذاکرات مزدی، با انتقاد شدید از این رای گفت: تامین اجتماعی پیشتر نیز به برخی پروندههای مراجع حل اختلاف ورود میکرد و آرای مغایر در برخی شعب صادر شده بود. اما حالا با رای جدید دیوان، سازمان به طور رسمی حق اعتراض به آرای مراجع حل اختلاف را دارد، حتی آرایی که به نفع کارگران صادر شدهاند. باقری مشکل اصلی را در بازنشستگی پیش از موعد مشاغل سخت و زیانآور دانست و افزود: «تامین اجتماعی میتواند با استناد به این رای، آرایی که به نفع کارگران این مشاغل صادر شده را به چالش بکشد و حقوق بیمهای آنها، بهویژه در بازنشستگی پیش از موعد، را سلب کند.»
انتقاد از سوءمدیریت در تامین اجتماعی
باقری با بیان اینکه ورود تامین اجتماعی به آرای مراجع حل اختلاف به ضرر کارگران تمام میشود، اظهار داشت: «سازمان به جای مدیریت صحیح منابع، به افزایش سن و سابقه بازنشستگی روی آورده و حقوق کارگران مشاغل سخت را نشانه گرفته است. مدیران سازمان مدعی کسری بودجه ۱۶ همت بودند و حالا از ۴۰ همت کسری سخن میگویند. اگر مدیریت منابع بلد نیستند، بهتر است صندلیهای مدیریتی را تخلیه کنند.» وی افزود: «سوال ما این است که پول کارگران کجا میرود؟ سوءمدیریتها منابع و داراییهای کارگران را کاهش داده و سازمان به جای حل مشکلات، با لابیگری به دنبال گرفتن رای علیه کارگران است.»
درخواست کارگران؛ حمایت به جای تقابل
باقری در پایان انتقاد کرد: «چرا تامین اجتماعی مقابل کارگران ایستاده است؟ سازمان باید تکیهگاه کارگران باشد، نه شاکی آنها. این رای جدید دیوان عدالت، حقوق کارگران را به خطر انداخته و نیاز به بازنگری فوری دارد.»
