خبرگزاری مهر-یادداشت مهمان، احمد عابدینی: شالوده تمدن مدرن غربی بر یک خطای معرفتشناختی بزرگ بنا شده است و آن تقدسزدایی از ساحتهای حیات بشری است. غرب با این ادعا که سیاستِ مدرن نیازمند رهایی از قیود معنوی است، بزرگترین دوگانه کاذب تاریخ یعنی تقابل علم با معنویت و تضاد دولت با اخلاق را رقم زد. این انحراف بنیادین، اگرچه در ابتدا با وعدهی آزادی و پیشرفت آغاز شد، اما در عمل، سیاست را به ابزار قدرتطلبی صرف و علم را به ابزار سلطه تبدیل کرد و روح بشر را در خلأ معنایی رها ساخت.
پارادوکس بزرگ تمدن غرب در این است که پیشرفت علمی بدون جهتگیری معنوی، به ظهور عقلانیت ابزاری منجر شد، عقلانیتی که تنها به چگونگی انجام کارها میاندیشد و از چرایی و اهداف اخلاقی آن غافل است. نتیجهی این رویکرد، تولید جنگافزارهای کشتار جمعی و سیستمهای پیچیده استثمار بود و میوههای تلخ این درخت، جنگهای جهانی و ایدئولوژیهای ویرانگری چون کمونیسم و سرمایهداری افراطی بودند که همگی محصول علم منهای هدایت الهی هستند.
بحران خانواده و فروپاشی هنجارهای اخلاقی در غرب، یکی دیگر از پسلرزههای حذف معنویت است. در فرهنگ اخلاقی مدرن، مفاهیمی چون تکلیف و تقوا که ضامن انسجام اجتماعی بودند، رنگ باخته و جای خود را به لذتجویی فردی و بیاعتنایی به دیگری دادهاند. سیلاب فساد جنسی و ویرانی کانون خانواده، نتیجهی مستقیم ایدئولوژی است که آزادی را در رهایی از قیود اخلاقی و دینی تفسیر میکند. این وضعیت، جامعهای را پدید آورده که در آن پیشرفت تکنولوژیک با پسرفت انسانی همراه است. رسانههای غربی با ایجاد یک واقعیت نمایشی، سعی در پوشاندن خلأ معنوی و اخلاقی تمدن خود دارند. همانطور که در متن اشاره شد، در فیلمهای هالیوودی تصویری از اخلاق، عقلانیت و ایثار ارائه میشود، اما در واقعیت سیاست خارجی و داخلی غرب، خبری از این ارزشها نیست.
وضعیت امروز جهان اسلام و رنجهایی که بر ملتهای مسلمان تحمیل میشود، نتیجهی مستقیم هژمونیِ تمدنی است که قدرت را حق خود میداند. نگاه مادی به آفرینش، به مستکبران اجازه میدهد تا برای تأمین منافع خود، وارد حریم امن خانوادهها شوند، دولتهای دستنشانده ایجاد کنند و ملتها را تحقیر نمایند. این اقدامات، انحرافات تصادفی نیستند، بلکه ذاتِ تمدنی هستند که خدا را از معادلات سیاسی خود حذف کرده است.
در چنین بستری، رخدادی چون اعتکاف، اعلامِ برائت از مبانی تمدن مادی غرب است. پناه بردن به مسجد و خلوت با خدا، عملیترین نقد بر سبک زندگی غربی است که انسان را غرق در هیاهوی مادیات میخواهد. معتکف با عمل خود اثبات میکند که پیشرفت حقیقی در تکامل معنوی و تقرب به مبدأ هستی است؛ حقیقتی که تمدن غرب با تمام ادعاهایش از درک آن عاجز مانده است.
تاریخ تمدن بشری گواهی میدهد که تمدنهای منقطع از معنویت، محکوم به فروپاشی درونی هستند. راه نجات بشریت، بازگشت به الگویی است که در آن علم با ایمان، و سیاست با اخلاق پیوند خورده باشد. اعتکاف، کارگاهی برای تمرین این الگوی متعالی است، الگویی که در آن انسان نه گرگِ انسان، بلکه بنده خدا و برادرِ سایر انسان هاست.
