به گزارش خبرگزاری مهر، آیتالله علیرضا اعرافی در دیدار با طلاب و اساتید ایرانی مقیم حوزه نجف که در محل ساختمان مفتاح نجف اشرف حسینیه امام رضا (ع) و با حضور آیتالله حسینی نماینده مقام معظم رهبری در عراق، حجتالاسلام والمسلمین سید علاء هاشمی شاهرودی و سرکنسول جمهوری اسلامی و جمعی از مسئولان حوزوی به همراه طلاب و اساتید ایرانی برگزار شد، تاکید کرد که بار سنگین تحصیل، تدریس و تلاشهای تبلیغی تا اندازهای بر دوش خانوادهها قرار دارد و شایسته قدردانی و تجلیلاند.
وی سپس به تبیین جایگاه تاریخی نجف در امتداد تاریخ حوزههای علمیه پرداخت و گفت: نجف «نقطه درخشان و کانون اثرگذار» در تاریخ اسلام و تشیع بوده است.
مدیر حوزههای علمیه از روزهای تأسیس جامعة المصطفی بهعنوان نقطهای یاد کرد که ثابت کرد حوزه ظرفیتهای بیمثالی برای نشر معارف اهلبیت (ع) دارد و این میراث تاریخی را جزو لاینفک پرونده حوزههای علمیه دانست؛ میراثی که با حذف آن، توازن و بنای علوم دینی فرو خواهد ریخت.
آیتالله اعرافی تاریخ هزار ساله حوزه را ورق زد و چند نکته را نمایانگر زندهبودن و پیوستگی نهاد حوزه دانست.
وی با ارجاع به دیدگاه شهید مطهری درباره استمرار روش استاد و شاگردی گفت: حوزه یک رشته لاینقطع است؛ از شیخ طوسی تا عصر حاضر امتداد دارد و حتی اگر کانونها از ری، قم، بغداد و حله به اصفهان، مشهد و نجف جابهجا شدهاند، اما همگی در مجموع یک تاریخ واحد و زنجیرهای نورانی را شکل دادهاند.
مدیر حوزههای علمیه افزود: حوزه در طول تاریخ، همواره در تعامل با ساختارهای قدرت بوده و این تعامل در برخی مقاطع موجب شکوفایی و در برخی مقاطع موجب تنزل شده است. به همین سبب، شناخت نقاط قوت و ضعف تاریخی برای نسل جوان طلاب ضروری است.
آیت الله اعرافی با اشاره به اهمیت سه کانون تاریخی قم، بغداد و ری تأکید کرد: این مثلث نقش بنیادی در شکلگیری معارف اسلامی و تشیع داشته است. بغدادِ شیخ مفید و سایر عالمان، ریِ پربار و قمِ تأثیرگذار هر یک سهمی بزرگ در تولید آثار فقهی، اصولی، کلامی و حدیثی ایفا کردهاند. او همچنین از جایگاه ممتاز حوزه حله و حوزه اصفهان در قرون میانه یاد کرد و به آثار ماندگار محقق حلی، خواجه نصیر، علامه مجلسی و دیگران اشاره کرد.
وی از اهمیت دورههای گذار تاریخی مانند عصر مغول و صفویه و آثار ارزشمند تولیدشده در آن گفت: آثاری که نشان میدهد چگونه دانشمندان شیعه، حتی در برابر دستگاههای ویرانگر، با تدبیر فرهنگی و فکری توانستند مسیرها را به نفع نشر معارف تغییر دهند.
آیت الله اعرافی به نقش امام خمینی (ره) به عنوان کسی که «تغییر ریلی» بینظیر در تاریخ حوزه انجام داد اشاره کرد و گفت: حضور و تلاشهای امام در نجف و ارتباط عمیق میان قم و نجف، حلقه اتصال و زمینهساز وضعیتی نو برای حوزهها شد.
به باور آیتالله اعرافی، امام راحل را باید مرد هزاره خواند؛ کسی که با فهم عمیق از مسائل دینی و سیاسی، توانست مدل نوینی از مدیریت فکری و اجتماعی را بنیان نهد.
وی با اشاره به دستاوردهای انقلاب اسلامی گفت: اکنون در بیش از ۱۰۰ کشور، زمینهسازی برای ترویج مکتب اهلبیت (ع) بهصورت بومی رخ داده است؛ هم نهاد حوزه و هم جریانهای فکری شیعی در سطح جهانی نقشآفرینی میکنند که جامعه المصطفی نمونهای موفق از این ظرفیتهای جهانی است.
آیت الله اعرافی در بخشی دیگر، تذکری جدی درباره زمانه داد و افزود: دنیای پیشِ رو «پیچیده» است و جای خمودگی و غفلت نیست.
وی تاکید کرد: حوزهها باید تجهیز شوند؛ نه تنها در عرصه فقه سنتی بلکه در مواجهه با فناوریهای نوین، بهویژه به دانشهای شناختی و هوش مصنوعی.
مدیر حوزههای علمیه در این باره گفت: این علوم دیگر «ابزار» نیستند، بلکه «کنشگر» در تولید فکر و بازیگر مؤثر در فضای فکری آیندهاند.
وی از فعالیت بیش از پنجاه نفر در قم در پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی و اجتهاد خبر داد و افزود: این پژوهشها به صورت مستمر دنبال میشود.
آیتالله اعرافی بار دیگر بر ضرورتی تکرارشده تأکید کرد: حوزه نیازمند حفظ فقه سنتی و در عین حال گسترش مباحث فقه معاصر، مقایسه با حقوق نوین و پاسخگویی به نیازهای دولت و جامعه است.
وی یادآور شد: این مهم جز با برنامهریزی، تخصیص منابع و تربیت تخصصی امکانپذیر نیست.
مدیر حوزههای علمیه خطاب به طلاب جوان گفت: آینده متفاوت و پرچالش است و حوزهها باید خود را آماده سازند. نجف، قم و مشهد اگرچه مراکز مهمیاند، اما تنها با همافزایی و برنامهریزی راهبردی میتوان به پرسشهای بزرگ عصر پاسخ گفت.
وی بر ضرورت اشتغال علمی مداوم، فراهمآوردن سازوکارهای نو، و پرورش رهبران فکری و مبلغان توانمند تأکید کرد.
