به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی رادیو نمایش، در برنامه «پشت جلد» رادیو نمایش، علی فرهمند از منتقدان سینما درباره دلایل اقتباس موفق فرزاد موتمن از رمان «شب های روشن» داستایفسکی گفت: مهمترین دلیل این موفقیت گنجاندن وجه اجتماعی ایران در داستان فرزاد موتمن و سعید عقیقی است. وقتی کتاب داستایفسکی را میخوانید فضای اجتماعی چندان به چشم نمیآید. البته ما اشارههایی نسبت به فرهنگ و مکانهای این شهر داریم ولی وجوه اجتماعی که در «جنایت و مکافات» و «برادران کارامازوف» میبینیم در «شبهای روشن» به چشم نمیآید. در حالیکه فیلم فرزاد موتمن اقتباسی اجتماعی تلقی میشود.
فرهمند ادامه داد: رویکرد فیلم «شبهای روشن» موتمن جامعهشناختی است. سینمای سوختهای که از کنارش قدم میزنند و وضعیتی که باعث میشود زن به خانه مرد پناه ببرد، کاملاً وجوه اجتماعی را دارد و حس بومی به مخاطب منتقل میشود.
این منتقد سینما درباره نحوه کارگردانی موتمن گفت: موتمن به معنای دقیق کلمه یک کارگردان است. او پیش از اینکه پشت دوربین و مانیتور برود استراتژی قاب دارد و این قابها آغاز، میانه و پایان دارند. این قابها لزوما فقط ثبت نمیکنند و هر کدام از این قابها در هر فیلمش، روایتگرند. کمتر در تاریخ سینمای ایران به ویژه در نسل بعد از فرزاد موتمن چنین چیزی اتفاق افتاده است. موتمن جزو معدود کارگردانان نسل چهارم سینمای ایران است که همچنان با هوایت کلاسیک سینما منطبق است و سعی میکند انگارههای کلاسیکزم را برقرار کند.
در بخشی دیگر از برنامه آنتونیا شرکا از منتقدان باسابقه سینما، کیفیت بالای فیلم را مربوط به دانش سینمایی کارگردان و فیلمنامه سعید عقیقی مرتبط دانست و بیان کرد: فیلم در دورانی ساخته شد که خیلی خوب در جامعه و زمانه خودش نشست. مثلاً در آن دوران نمایش زن و مرد در فضایی بسته که تنها باشند و نسبتی با هم نداشته باشند مجاز نبود. این داستان وزنهاش روی همین موضوع بود که مردی غریبه به دختری منتظر پناه میدهد و در خانهاش مهمانش میکند و توانست این موقعیت را به خوبی نشان دهد.
وی افزود: یکی از جذابیتهای فیلم تهرانی هست که میبینیم. تهرانگردیهای شخصیت اصلی فیلم و توصیف ساختمان و محلههای مورد علاقهاش باعث میشود تا فیلم متعلق به زمانه خودش شود. فیلم «شبهای روشن» دارای هویت جغرافیای شهری و اجتماعی است. اینها افزودههایی هستند که به داستان داستایفسکی اضافه میشود.
این منتقد سینما درباره اقتباسهای دیگر از داستان «شبهای روشن» بیان کرد: اقتباسهای سینمایی دیگر مثل «شبهای سپید» ویسکونتی دارای هویت خاص خودش است و حال و هوای نتورئالیستی دارد. در هر دو اقتباس هویت شهری خیلی به درام تشخص میدهد و این نشان میدهد داستان داستایفسکی پتانسیل این را داشته که در زمان و مکان دیگری بتواند هویت همان زمان و مکان را داشته باشد.
شرکا درباره فضای شاعرانه فیلم گفت: این فیلم موفق میشود یک عشق را که در رویای دختر و وجود مرد است زنده کند و لایهها و ابعادی به این عشق بدهد. ارتباط دختر با مرد ناشناس در طول فیلم و در شبگردیها و حرفهایشان درباره کتابها و شعرهایشان درمیآید و ابعادی به این رابطه انسانی میدهد که در خلال فیلم بسط پیدا میکند.
برنامه «پشت جلد» به تهیه کنندگی سجاد کلبادینژاد اجرا و سردبیری احمد محمدتبریزی و عطیه موذن و گزارشگری آوا نوری یکشنبهها ساعت ۲۱ از شبکه رادیویی نمایش پخش میشود.
