بازار؛ گروه راه و مسکن: ایران به دلیل فراوانی پالایشگاهها، سالانه میلیونها تن قیر یا آسفالت تولید میکند. با این حال، بنا بر آمارهای موجود، بخش اعظم قیر تولید شده در ایران، به طور رایگان در اختیار نهادهای دولتی قرار می گیرد. نفت خام ایران در مقایسه با نفت خام WTI و Brent که دو نمونه معتبر از نفت خام در جهان هستند، «مازاد» بیشتری دارد و برای تولید قیر بسیار مناسب است.
ایران با تولید ۵.۵ تن قیر در سال در حقیقت یکی از مطرحترین کشورهای صادر کننده قیر در دنیا است. این آمار نشان میدهد که ایران با قرار گرفتن در ردیف ۱۰ کشور صادر کننده قیر، سبب شده تا کشورهای وارد کننده این محصول خواستار خرید از ایران باشند
ایران با تولید ۵.۵ تن قیر در سال در حقیقت یکی از مطرحترین کشورهای صادر کننده قیر در دنیا است. این آمار نشان میدهد که ایران با قرار گرفتن در ردیف ۱۰ کشور صادر کننده قیر، سبب شده تا کشورهای وارد کننده این محصول خواستار خرید از ایران باشند و ارزاوری ۲ میلیارد دلاری این صنعت میتواند هر شرکت و تولیدکنندهای را ترغیب به ورود به این بازار پر رونق کند.
قسمت «باقیمانده» نفت خام یا همان «ته بشکه» حاوی مهمترین مواد اولیه برای تولید قیر است. علاوه بر این، ایران دسترسی زمینی به کشورهایی مانند پاکستان، افغانستان، ترکیه و ارمنستان را داراست که همگی به قیر نیاز دارند و میتوانند بازارهای صادراتی بزرگی برای ایران باشند.
ارزآوری ۲ میلیارد دلاری صنعت قیر شاید هر تولیدکننده و یا هر صادرکنندهای را وسوسه کند که با صادرات قیر می تواند سود سرشاری نصیب هر شرکتی کند
ارزآوری ۲ میلیارد دلاری صنعت قیر شاید هر تولیدکننده و یا هر صادرکنندهای را وسوسه کند که با صادرات قیر می تواند سود سرشاری نصیب هر شرکتی کند. اما گزارشها حاکی از افزایش قاچاق قیر در چند ماه اخیر است و این در حالی است که وزارت راه و شهرسازی و نهادهای زیر مجموعه این وزارتخانه هر گونه قاچاق قیر و یا وجود مافیا را نه تکذیب و نه تایید میکنند.
کشورهای زیادی در زمینه تولید و صادرات قیر فعالیت دارند، اما آنطور که فعالان و کارشناسان این صنعت عنوان میکنند این کشورها ظرفیت صادراتی ندارند و فقط تامین کننده بازارهای داخلی خود هستند.
همین بازار پر زرق و برق و پر رونق باعث شده تا محصول قیر محصول ارز آوری برای کشور محسوب شود که همانطور که آمارهای مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نشان میدهد میتواند سالانه، ارزی آوری تا ۲ میلیاردی برای کشور داشته باشد.
این میزان از ارزآوری باعث شده تا دولت میزان مصرف قیر در داخل کشور را کاهش دهد تا صادرات این محصول بیشتر شود، بنابراین به سمت روشهای نوین رفته است تا میزان مصرف قیر را در آسفالت کم کند.
آن طور که آمارهای وزارت راه و شهرسازی و مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نشان میدهد در حال حاضر ۵.۵ تن قیر در کشور تولید میشود که ٢.۵ میلیون تن در کشور مصرف میشود و ٣ میلیون تن دیگر آن به صادرات میرسد. آن طور که مقاصد صادراتی از گمرک کشور نشان میدهد معمولا صادرات قیر ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس، آفریقا، هند و چین صورت میگیرد.
اگر چه یکی از مشکلات صادرات قیر در گذشته مشکلات مربوط به تعهد ارزی بود، اما آنطور که برخی گزارشهای تایید نشده حکایت از آن دارد که وزارت راه و شهرسازی به کارخانههای قیرسازی، «وکیوم باتوم» که در واقع از پالایش نفت خام در پالایشگاهها به دست میآید و قیر پالایشگاهی محسوب میشود تحویل داده و قیر تحویل میگیرد. اما برخی از قیرسازان «وکیوم باتوم» را تحویل گرفته اما قیر را تحویل وزارت راه و شهرسازی ندادهاند.
غزال راهب رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در پاسخ به این پرسش که آیا قاچاق قیر توسط مافیای این محصول صحت دارد؟ گفت: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی از بابت مافیا و یا قاچاق قیر اطلاعی ندارد، اما آنچه که هست این است که این مرکز گواهینامههای کنترل کیفیت قیر را اعطا میکند و هیچ دفاعی از اینکه مافیای قیر وجود دارد یا خیر و یا اینکه قاچاقی صورت میگیرد ندارد.
مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی مسئول کنترل مافیای قیر و یا قاچاق این محصول نیست در واقع اینکه اعلام کنیم که مافیا و یا قاچاق قیر نداریم نمیتوان با قاطعیت آن را رد و یا تایید کرد
او در پاسخ به این پرسش که مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی واحد مستقل قیر و آسفالت در مجموعه خود راه اندازی کرده است افزود: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی مسئول کنترل مافیای قیر و یا قاچاق این محصول نیست در واقع اینکه اعلام کنیم که مافیا و یا قاچاق قیر نداریم نمیتوان با قاطعیت آن را رد و یا تایید کرد. به هر صورت سازمان دیگری مسئولیت بررسی این موضوعات را دارد.
راهب ادامه داد: اقدامی که مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در حوزه قیر انجام داده و میدهد بازدید کارخانجات، فرایند تولید و کنترل کیفیت محصول قیر است.
آنطور که گزارش شده و وزارت راه و شهرسازی هنوز آن را تایید نکرده است هر تن قیر در آنسوی آبها ۳۳۰ دلار به فروش میرسد و اگر گزارش تایید نشده را اینطور محاسبه کرد که تا شهریور ماه ۱۲۰ هزار تن «وکیوم باتوم» تحویل شرکتها و کارخانههای قیرسازی شده باشد میتواند برآورد بالایی از این سود را برای این کارخانهها داشت که «وکیوم باتوم» را تحویل گرفتهاند، اما قیر به وزارت راه و شهرسازی تحویل ندادهاند.
