یکی از دلایل اصلی نگرانی مردم، تجربه جهشهای ناگهانی و پیدرپی ارز در گذشته است که باعث شد بسیاری از سرمایههای خرد و پسانداز خانوارها ارزش خود را از دست بدهد. این تجربه باعث شده تا هر بار افزایش اندک قیمت دلار یا سایر ارزها، نگرانیها درباره تورم و فشار اقتصادی دوباره زنده شود.
از سوی دیگر، فقدان شفافیت در سیاستهای ارزی دولت و نبود برنامههای بلندمدت برای مدیریت بازار ارز، ابهامات را تشدید کرده است. مردم نمیدانند که نرخهای کنونی موقتی هستند یا مسیر صعودی بلندمدت آغاز شده است و همین ابهام، باعث افزایش ترس و تردید در رفتارهای اقتصادی آنها میشود.
تأثیر نوسانات نرخ ارز بر کالاهای وارداتی و قیمت کالاهای اساسی، یکی دیگر از دلایل نگرانی عمومی است. هر جهش ارزی، هزینه واردات را افزایش میدهد و این فشار به سرعت به قیمت نهایی کالاها و خدمات منتقل میشود. خانوارهای کمدرآمد و متوسط بیشترین آسیب را در این شرایط متحمل میشوند و نگرانی آنها نسبت به معیشت روزمره افزایش مییابد.
نگرانیهای عمومی از جهش احتمالی بازار ارز
فعالان اقتصادی نیز نگران هستند که عدم ثبات بازار ارز، سرمایهگذاریها و برنامهریزیهای تجاری را مختل کند. تغییرات لحظهای نرخ ارز باعث میشود تصمیمگیری در حوزه واردات و صادرات با ریسک بالایی همراه باشد و این موضوع میتواند تجارت و تولید داخلی را تحت تأثیر منفی قرار دهد.
تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که اگر سیاستهای ارزی کوتاهمدت و موقتی ادامه یابد و اقدامات پیشگیرانه برای کنترل نقدینگی و تثبیت بازار انجام نشود، احتمال جهشهای ناگهانی قیمتها در ماههای آینده افزایش خواهد یافت. این امر نه تنها نگرانی عمومی را تشدید میکند، بلکه بیاعتمادی به مدیریت اقتصادی را نیز بیشتر خواهد کرد.
در نهایت، به نظر کارشناسان تنها راه کاهش نگرانی مردم، اجرای سیاستهای شفاف و هماهنگ، ایجاد ثبات در مدیریت بازار ارز و اطلاعرسانی دقیق به جامعه است. بدون این اقدامات، بازار ارز همچنان پرنوسان باقی میماند و مردم مجبورند هر روز با نگرانی درباره ارزش پسانداز و قدرت خرید خود مواجه شوند.
پیش بینی یک اقتصاددان از قیمت ارز
محمد خوشچهره با تأکید بر اینکه افزایش اخیر نرخ دلار بیشتر ریشه روانی دارد تا اقتصادی، گفت: اثر مکانیسم ماشه موقتی است و با مدیریت بانک مرکزی و تخلیه جو سیاسی، ارز به نرخ تعادلی بازخواهد گشت.
محمد خوشچهره، نماینده سابق مجلس با اشاره به تأثیر روانی فعال شدن مکانیسم ماشه بر بازار ارز گفت: افزایش اخیر نرخ دلار بیش از آنکه ناشی از واقعیتهای اقتصادی باشد، نتیجه جو روانی و فشارهای سیاسی است و با فروکش کردن تب سیاسی، ارز به نرخ تعادلی بازمیگردد.
خوشچهره تأکید کرد که اسنپبک بیش از آنکه تهدیدی اقتصادی باشد، ابزاری برای اعمال فشار سیاسی بر ایران است. به گفته او، نوسانات اخیر بازار ارز حاصل هیجانات کوتاهمدت است و نمیتواند مسیر بلندمدت اقتصاد را تعیین کند.
نرخ ارز به سطح واقعی و تعادلی خود بازخواهد گشت
وی افزود: «بانک مرکزی در روزهای اخیر با عرضه ارز مورد نیاز به بازار و همچنین مدیریت بازار رمزارزها، تلاش کرده تعادل نسبی را حفظ کند؛ این اقدامات میتواند مانع جهشهای جدید در نرخ ارز و تورم شود.»
این اقتصاددان خاطرنشان کرد: «دارا بودن ذخایر مناسب ارز و طلا در بانک مرکزی یکی از عوامل اطمینانبخش برای بازار است و میتواند به کنترل رفتارهای هیجانی و حفظ ثبات اقتصادی کمک کند.»
خوشچهره تصریح کرد: «قیمت فعلی ارز که تحت تأثیر مکانیسم ماشه افزایش یافته، غیرمنطقی و غیرقابلتوجیه است. پس از تخلیه بار روانی این اتفاق، نرخ ارز به سطح واقعی و تعادلی خود بازخواهد گشت و در صورت انجام اصلاحات اقتصادی، احتمال کاهش بیشتر قیمت ارز نیز وجود دارد.»
