امید محمدی؛ بازار: بازار خودرو کشور سال ها در شرایطی دشوار نفس می کشید؛ ممنوعیت واردات، تعرفه های سنگین و تصمیمات ناپایدار، فضای رقابت و تنوع محصول را به حداقل رسانده بود. مشتریان و فعالان بازار، همواره در انتظار اصلاح سیاست ها و باز شدن راه واردات بودند. حالا، با گذشت یک سال از آغاز فعالیت های تازه انجمن واردکنندگان خودرو، تصویر متفاوتی از این صنعت نمایان شده است؛ صنعتی که با وجود موانع و محدودیت ها، تلاش می کند وارد مسیر شفافیت، رقابت و پاسخگویی به نیاز مصرف کننده شود. این گزارش، حاصل مرور یک سال فعالیت این انجمن صبح امروز طی نشست خبری، دستاوردها، چالش ها و چشم انداز پیش روی بازار خودرو را بررسی و تشریح کرد.
انجمن واردکنندگان خودرو؛ از تشکل صنفی تا نهاد راهبردی
هادی سلیمانی ملکان، رئیس هیئت مدیره انجمن واردکنندگان خودرو، با تأکید بر نقش نهادهای مشورتی در توسعه صنعت گفت: «هدف ما ایجاد نهادی فکری و تصمیم ساز بود تا بتواند در تمامی فرآیندهای مرتبط با بازار خودرو پشتوانهای برای تصمیم گیری فراهم کند».
رئیس هیئت مدیره انجمن واردکنندگان خودرو با اشاره به مسیر پر فراز و نشیب انجمن افزود: «این تشکل طی سال های گذشته فراز و فرودهای زیادی را تجربه کرده؛ گاهی با رشد همراه بوده و گاهی در سکوت فرو رفته است. سال گذشته تلاش شد موقعیت انجمن تثبیت شود و نقش آن در حکمرانی صنعت پررنگ تر گردد».
چهار محور اصلی فعالیت انجمن شامل انتقال تجربه های زیرساختی، پیگیری مشکلات و نارسایی ها، دفاع از حقوق صنفی اعضا و بهبود فضای کسب و کار است، در این رابطه ملکان افزود: «حضور فعال در کمیسیون های مجلس، وزارت صمت، اتاق بازرگانی و تعامل مستمر با سایر تشکل های صنفی، ما را به یک صدای واحد تبدیل کرده است».
هم صدایی صنفی؛ صدای واحد برای مردم
سلیمانی ملکان با اشاره به اینکه یکی از نقاط عطف سال گذشته، برگزاری نشست مشترک با پنج تشکل اصلی حوزه خودرو بود که شامل انجمن خودروسازان، قطعهسازان و فروشندگان میشد، بیان کرد: نتیجه این نشست، صدور بیانیهای مشترک به رئیسجمهور منتخب بود: «مردم ایران شایسته خودروهای با کیفیت و قیمت مناسب هستند». این هم صدایی صنفی، واردات خودرو را نه به عنوان تهدید، بلکه به عنوان مکملی برای ایجاد رقابت و تنوع در بازار معرفی کرد.
ملکان تصریح کرد: «در بازاری با ظرفیت بیش از ۱.۵ میلیون دستگاه، واردات ۱۰۰ هزار دستگاه هیچ گاه تهدید تولید نبوده و در بخش هایی وارد شده که تولید داخلی، اقتصادی نیست».
شفافیت؛ لازمه پیش بینی بازار
دستاورد مهم انجمن در سال های اخیر، تغییر نگاه سیاست گذاران به واردات خودرو است؛ فعالیتی که دیگر به عنوان تهدید تولید تلقی نمی شود. با این حال، نبود شفافیت اطلاعات هنوز مشکل اصلی است،
ملکان در این خصوص گفت: «عدم انتشار آمار دقیق واردات، هم فعالان بازار و هم مصرف کنندگان را دچار سردرگمی می کند. شفافیت می تواند به پیش بینی نیاز بازار، برنامه ریزی خدمات پس از فروش و افزایش اعتماد مشتریان کمک کند».
چالش تعرفه ها و سیاست های متناقض
ملکان در نشست خبری مذکور با بیان اینکه یکی از موانع اصلی، سیاست های تعرفه دولت است، توضیح داد: در بودجه سالانه، پیشنهاد تعرفه ۱۰۰ درصدی مطرح شد که با اعتراض بخش خصوصی و پیگیری انجمن، به نظام پلکانی اصلاح شد. این اصلاح به ویژه در حمایت از خودروهای کم مصرف و طبقه متوسط اهمیت داشت، اما فعالان بازار به لزوم ثبات سیاست گذاری تاکید دارند.
رئیس هیئت مدیره انجمن واردکنندگان خودرو تاکید کرده که با تنوع برندها و محصولات وارداتی، دیگر نمی توان از انحصار صحبت کرد و شورای رقابت این موضوع را تایید کرده است. با این حال، قیمت گذاری دستوری یکی از بزرگ ترین چالش ها باقی مانده است. سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان سود ناخالص ۱۵ درصدی برای واردکنندگان تعیین کرده، در حالی که هزینه های بانکی ۳۰ تا ۳۶ درصد است و حاشیه سود عملیاتی به صفر نزدیک می شود. فعالان حاضر در این نشست خبری خواستار اصلاح فوری این فرآیند هستند.
بحران قطعات یدکی و محدودیت های ارزی
ملکان با اشاره به تامین لوازم یدکی که دلیل بحران ارزی و محدودیت های ثبت سفارش با مشکلات جدی مواجه است، بیان کرد: برخی شرکت ها تا ۲۰۰ روز در انتظار تخصیص ارز بودند و محدودیت تعرفه ها شبکه خدمات پس از فروش را تحت فشار قرار داده است. این مشکلات نه تنها به مشتریان آسیب می رساند، بلکه توانایی شرکت ها در ارائه خدمات مطلوب را نیز کاهش می دهد.
واردات خودروهای دست دوم و خودروهای جانبازان
انجمن واروکنندگان درباره خودروهای دست دوم و خودروهای جانبازان نیز فعال بوده است. در همین رابطه سلیمانی ملکان، اظهار داشت: هرچند تحویل خودروهای جانبازان با سرعت مناسبی انجام می شود، اما مشکلاتی مانند امور گمرکی، محاسبه اسقاط و ترخیص همچنان باقی است. انجمن اعلام کرده که نقش مشورتی خود در این حوزه ادامه خواهد داشت.
یک سال فعالیت انجمن واردکنندگان خودرو نشان داده است که مسیر پیش رو پر از فرصت ها و موانع نهادی است. واردات خودرو اکنون واقعیت پذیرفته شده و نقش آن در ایجاد رقابت انکارناپذیر است، اما تحقق اهداف کامل مستلزم انتشار ماهانه آمار واردات و افزایش شفافیت اطلاعات، ثبات سیاست های تعرفهای و اصلاح نظام قیمتگذاری، کاهش زمان تخصیص ارز و رفع محدودیت های عملیاتی است. با هم صدایی تشکل های صنفی و تعامل سازنده با دولت، واردات خودرو می تواند نقش موثری در ارتقای کیفیت بازار، پاسخ به نیاز مصرف کنندگان و ایجاد رقابت واقعی ایفا کند.
